وبسایت هاrss
مرکز اطلاعات دارویی / کادر درمان / معرفی منابع دارویی / عمومی

دسته ی مهمی از سایتهای علمی اینترنتی را سایتهای پایگاههای اطلاعاتی (Databases) تشکیل میدهند.

پایگاههای اطلاعاتی که وظیفه ی فهرست کردن و خلاصه نویسی منابع اولیه را به عهده دارند به عنوان منابع ثانویه طبقه بندی میشوند. استفاده از سایتهای اینترنتی پایگاههای اطلاعاتی علمی که عمومأ مجهز به موتورهای جستجوی مناسبی نیز هستند، راه سریع و راحتی برای بازیابی مقالات و متون علمی میباشند. در طی سالهای اخیر تعداد بسیاری پایگاه اطلاعاتی تخصصی در زمینههای مختلف علوم توسط موسسات انتشاراتی و نهادهای ملی و بین المللی معتبر راه اندازی شدهاند. اما برخی از پایگاههای اطلاعاتی و سایتهای جستجوی مقالات به علت دامنهی وسیع پوشش منابع و استفاده گسترده توسط کاربران علمی اینترنت، شناخته شده هستند. در اینجا به اختصار به معرفی یکی از آنها خواهیم پرداخت .

www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed

www.pubmed.gov

موتور جستجوی PubMed با دو آدرس فوق قابل دسترسی است. این موتور جستجو دسترسی به خلاصه مقالات و در بعضی از موارد متن کامل بیش از ۱۹ میلیون مقاله و داده ثبت شده اطلاعاتی از پایگاه اطلاعاتی Medline را مقدور میسازد.

نحوه جستجو در MEDLINE

این پایگاه اطلاعاتی از پرکاربردترین و معتبرترین پایگاههای اطلاعاتی در میان محققان و دانشمندان است.

با محدود کردن دامنه جستجو در این پایگاه (از طریق موتور جستجوی رایگان PubMed)و یا به کار بردن جستجوی پیشرفته و استفاده از امکانات ویژه جستجو در موتور جستجوی Ovid Medline (این موتور جستجو در واقع همان پایگاه اطلاعاتی Medline )را جستجو میکند، اما امکانات ویژهای را دراختیار محقق برای جستجویی کاراتر قرار میدهد. دسترسی به این موتور جستجو از طریق کتابخانه الکترونیک دانشگاه علوم پزشکی تهران امکان پذیر است

میتوان منابع اطلاعاتی پزشکی مبتنی بر مستندات را در زمینهای خاص یافت. بدون استفاده از این تکنیکها و مهارتهای جستجو در Medline نتایج یافت شده را نمیتوان با دقت زیادی براساس نوع مقاله طبقه بندی نمود. به عنوان مثال با استفاده از تکنیکهای جستجو در صفحه نمایش نتایج یافت شده Pubmed، میتوان نتایج را محدود به مقالات مروری نمود که این امر کار را برای یافتن مقالات مروری سیستماتیک راحت تر مینماید. به دلیل اینکه MEDLINE به طور وسیعی توسط محققان و کاربران برای یافتن پاسخ دارویی مورد استفاده قرار میگیرد داشتن اطلاعاتی در مورد چگونگی جستجوی مؤثر و کارآمد در این پایگاه اطلاعاتی از اهمیت زیادی برخوردار است.

چندین روش برای جستجو در این پایگاه وجود دارد. مثلا میتوان بر اساس لغت داخل متن، نام نویسنده، نوع مجله و یا به صورت موضوعی [(MESH)medical subject heading] جستجو را انجام داد. در جستجو با استفاده از لغت متنی میتوان چندین لغت را با استفاده از عملگرها با یکدیگر ترکیب کرد. با این کار اصطلاحات ترکیبی در پروندههای Medline جستجو میشوند: Medline چندین ناشر دارد از جمله OVID (با عضویت دسترسی به آن امکان پذیر میباشد اما از طریق کتابخانه الکترونیک سایت TUMS قابل دسترسی است و Pubmed (به صورت رایگان از طریق آدرس اینترنتی www.pubmed.gov قابل دسترسی میباشد.)

این پایگاه توسط(National center for biotechnology information) NCBI در

(The national Library of National medicine) NLM که زیرمجموعه NIH

(National Institutes of Health)میباشد راه اندازی شده است.

MEDLINE یکی از وسیع ترین و قابل دسترسترین پایگاههای اطلاعاتی در زمینه علوم پزشکی میباشد. این سایت بیش از ۵۵۰۰ مجله در سراسر دنیا را با پوشش ۳۹ زبان مختلف دربرمی گیرد. حوزه مورد نظر این پایگاه اطلاعاتی شامل بیومدیسین و سلامت میباشد (پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی، دامپزشکی، علوم Preclinical وhealth care system)تعداد مقالات این سایت بیش از ۲۰ میلیون سند میباشد که از سال ۱۹۴۶ تا به حال را پوشش میدهد. گستره این مجموعه جهانی بوده اما اغلب مقالات آن به زبان انگلیسی ارائه میشود و یا حداقل خلاصه مقاله به زبان انگلیسی میباشد. MEDLINE این امکان را میدهد تا در بعضی از موارد به متن کامل مقاله ارتباط برقرار شود. از سوی دیگر این سیستم دارای قسمت MESH برای جستجو می باشد و به صورت روزانه اطلاعات سایت به روز رسانی میشود.

روش بهتر برای جستجو در MEDLINE استفاده از MESH و یا جستجوی موضوعی میباشد. در این روش با استفاده از term mapping یا پروسهای که در آن لغت موردنظر با یک موضوع لینک میشود جستجو آغاز میشود. Mesh term یک سیستم کنترل شده لغات برای فهرست بندی مقالات در medline ایجاد می کند. در واقع این سیستم یک غالب یکپارچه برای تشخیص اطلاعات بیان شده با ترمینولوژیهای مختلف ایجاد میکند. به طور مثال اگر داروساز برای پیدا کردن اطلاعاتی در مورد اثر بخشی Zinc در درمان سرماخوردگی جستجو میکند استفاده از روش جستجوی موضوعی برای هدفمند کردن جستجو کمک کننده میباشد. اگر کلمه Cold در قسمت جستجوی pubmed وارد شود تعداد زیادی مقاله که با سرماخوردگی مرتبط نیستند پیدا میشود. در صورتی که در جستجوی موضوعی در سیستم MESH برای کلمه Cold این تعاریف ليست میشوند:

1. Cold temperature:

An absence of warmth or heat or a temperature notably below an accustomed norm.

2-Common cold:

A catarrhal disorder of the upper respiratory tract, which may be viral or a mixed infection. It generally involves a runny nose, nasal congestion, and sneezing.

پس در اینجا داروساز باید تعریف دوم را انتخاب نماید و سپس موضوع فرعي (subheading) که مرتبط با نوع سؤال میباشد. در مورد مثال بالا چون داروساز به دنبال اثربخشی zinc در درمان سرماخوردگی میباشد باید موضوع فرعی ’Therapy‘ یا ’’drug therapy‘‘ را انتخاب نماید. بنابراین جستجو به روش موضوعی با اصطلاحات common cold/Therapy یا common cold/drug therapy آغاز میشود. از طرفی باید کلمه zinc هم به عنوان یک اصطلاح در MESH جستجو شود و سپس با استفاده از عملگر disease term, AND به drug term متصل شود . با این روش ۸۲ مقاله در این مورد یافت میشود. (اشکال ۱ تا ۵ روش جستجوی فوق را نشان میدهند.)

میتوان جستجو در Pubmed را از طریق وارد کردن نام نویسنده انجام داد. اگر نام نویسنده یکمقاله خاص را بدانیم میتوان نام نویسنده را جستجو کرد به طوری که فامیل نویسنده ابتدا وارد شده و در ادامه حرف اول نام کوچک وی با " " وارد شده و جستجو انجام میشود. (به طور مثال("cannon CP"

اگر فقط فامیل نویسنده را میدانیم باید به صورت "cannon [au]" وارد کنیم. اضافه کردن علامت [au] به کامپیوتر میفهماند که فقط کلمه cannon را به عنوان یک نویسنده جستجو نماید. مقالات pubmed از سال ۲۰۰۲ به بعد با وارد کردن نام کامل نویسنده قابل جستجو میباشند. که میتوان نام کوچک یا فامیل نویسنده را در ابتدا وارد کردChristopher cannon) یاChristopher P.cannon)سایت pubmed برنامه آموزشی نحوه جستجو در این پایگاه اطلاعاتی را نیز دارا میباشد.

همچنین سایت pubmed این امکان را میدهد که با خارج کردن مقالات نامرتبط جستجو را محدود نمود و در واقع این امکان را به جستجوگر میدهد تا از محدودکنندهها استفاده کند و طیف جستجوی خود را باریک نماید. به طور مثال جستجوگر میتواند جستجوی خود را براساس سال انتشار (مثلا جستجوی مقالات که در ۵ سال اخیر چاپ شدهاند) زبان مقاله (مثلا فقط مقالات انگلیسی زبان) نوع مطالعه )مثلا فقط مطالعات(RCT و یا افراد وارد شده در مطالعه براساس سن یا جنس محدود نماید. حال به مثال قبل برمیگردیم اثربخشی zyban به همراه درمان جایگزینی نیکوتین یا درمان جایگزینی نیکوتن به تنهایی در افراد نوجوان. فرض میکنیم جستجوی خود را به RCT، افراد نوجوان، مقالات به زبان انگلیسی و چاپ شده در ۱۰ سال اخیر محدود میکنیم با این کار فقط یک مقاله یافت میشود:

Killen JD, Robinson TN, Ammermans, et al. Randomised clinical trial of the efficacy of bupropion combined with nicotine Patch in the treatment of adolescent smokes. Jconsult Clinpsychol. 2004 Aug; 72(4): 729-735.

در صورتی که بدون اعمال محدودیتها ۴ مقاله پیدا میشود.

برای کسب مهارت در زمینه جستجوی منابع ثانویه باید با پایگاههای مختلف تمرین کرد و برنامههای آموزشی آنها را دنبال کرد. باید به لغات و اصطلاحات به کار رفته در جستجو توجه نمود و مؤثر و مفید بودن یا نبودن آنها را سنجید.

شکل ۱ مثالی از جستجوی موضوعی- مرحله اول: جستجوی کلمهCold درMesh

سایت

شکل ۲ مثالی از جستجوی موضوعی- مرحله دوم: انتخاب موضوع فرعی درMesh

سایت1

شکل ۳ مثالی از جستجوی موضوعی- مرحله سوم انتخاب کلمه جستجوی دیگر Zine برای ترکیب با جستجوی قبلی

سایت2

شکل ۴ مثالی از جستجوی موضوعی- مرحله چهارم: ترکیب دو کلمه جستجو شده در Mesh

سایت3

شکل ۵ مثالی از جستجوی موضوعی- مرحله پنجم: نمایش نتیجه جستجو

سایت4

در این مجموعه هیچ آگهی وجود ندارد

تمامی حقوق نزد داروخانه سیزده آبان محفوظ است.