تداخلات داروییrss
مرکز اطلاعات دارویی / کادر درمان / معرفی منابع دارویی / موضوعی

تداخل

مقدمه:

این منبع صورت تکامل یافته کتاب Drug Interaction Facts میباشد. در کتاب Drug Interaction Facts تداخلات را براساس آسیب بالقوهای که به بیمار وارد میشود تقسیم بندی کرده اند و هر تداخل بر اساس شدت به یکی از سه دسته زیر طبقه بندی میشود:

Major, Moderate, Minor

بعدها با توجه به اهمیت بالینی هرتداخل و در راستای پیشگیری از آسیب وارده به بیمار تقسیم بندی به صورت حاضر در کتاب Drug Interactions Analysis and Management تغییر کرد. این تقسیم بندی همچنان بر اساس شدت تداخل می باشد، علاوه بر این یک داروی آلترناتیو که تداخل ایجاد نکند هم در این کتاب ارائه گردیده است. بر اساس نوع مداخله لازم جهت به حداقل رساندن خطر تداخل، داروها در یکی از پنج کلاس زیر قرار میگیرند:

1-Avoid Combination

یعنی همیشه ریسک این نوع تداخل دارویی بیش از منافع آن میباشد و باید از تجویز این ترکیب دارویی خودداری کرد.

2-Usually Avoid Combination

یعنی باید فقط تحت شرایط خاص از ترکیب این داروها استفاده شود.

3-Minimize Risk

یعنی باید در مواقع لزوم جهت کاهش خطر ناشی از تداخل اقدام به مداخله کرد.

4-No Action Needed

یعنی خطر عواقب حاصل از این تداخل ناچیز به نظر میرسد.

5-No Interaction

یعنی شواهد، هیچ تداخلی را نشان نمیدهند.

شیوه طبقه بندی اطلاعات:

این کتاب شامل سه بخش کلی است:

1-Principles and Mechanisms

بخشهای اصلی این قسمت شامل موارد زیر میباشند:

A-Pharmacokinetic Drug Interaction Mechanisms and Clinical Characteristics

این بخش به بررسی کلی موارد زیر می پردازد. نقش نیمه عمر داروهای درگیر در تداخل، مقادیر مصرفی دارو، راه تجویز، متابولیتهای دارو، فارماکوکینتیکهای وابسته به دوز، تداخلات دارویی در زمان جذب از دستگاه گوارش، مکانیسمهای تداخلات دارویی ناشی از جابجایی محل اتصال پروتئینی، تداخلات دارویی مرتبط با تغییر در ترشح داروها، مکانیسمهای تداخلات دارویی مرتبط با القاء آنزیمی یا مهار آنزیمی منابع در انتهای فصل و با مشخصات کامل ارائه شدهاند.

B- Mechanisms of Drug Interactions: Extrahepatic First-Pass Metabolism

C- Cytochrome (CYP) P450 Isozyme Drug Interaction

جدولی در این بخش وجود دارد که داروهای القا کننده یا مهار کننده یا سوبسترای ایزوزیمهای P450 (شش ایزوزیم) را فهرست کرده است.

2- Monography

تک نگارها به صورت الفبایی بر اساس اسم ژنریک مرتب شده اند، به استثنای محصولات ترکیبی مانند antacids و یا oral contraceptives که تحت همین عنوانها در کتاب ارائه شدهاند. در هر تک نگار مقابل نام ژنریک دارو، در پرانتز یک نام تجاری معروف از دارو نوشته شده است. سپس داروی دوم (تداخل کننده با داروی اصلی) آورده شده است.

بخشهای مختلف تک نگارها:

هر تک نگار از بخشهای زیر تشکیل شده است:

Summary: توضیح مختصری از نتیجه بالقوه تداخل و اهمیت بالینی آن را ارائه میکند. Risk Factors: عوامل مربوط به دارو یا بیمار که در شدت تداخل مؤثر باشند را ذکر میکند.

Mechanism: مکانیسمهای فارماکوکینتیک یا فارماکودینامیک مورد قبول در کتب و مقالات اخیررا ارائه مینماید.

Clinical Evaluation: ارزیابی تداخلات و جزئیات مقادیر مصرفی، راه تجویز و... را ارائه مینماید. تداخلاتی که درک بهتری از مکانیسم را ارائه نماید لیست گردیده است، در واقع تمامگزارشات دریافتی در ارتباط با تداخل ارائه نگردیده است. همچنین مطالعات بالینی موجود در زمینه تداخل دارویی موردنظر و یا موارد گزارش شده در این زمینه به طور خلاصه نتیجه گیری شده است. مراجع این مطالعات در انتهای تک نگار ارائه گردیده است.

Related drugs: مثالهایی از داروهای مرتبط که به طریق مشابهی تداخل ایجاد میکنند ذکر شدهاند. داروهای مرتبط معمولا محدود میشوند به همان کلاس شیمیایی که پتانسیل تداخل فارماکوکینتیک یا فارماکودینامیک مشابهی دارند. این لیست به انتخاب داروی آلترناتیو کمک می کند و ممکن است داروهای مرتبط از حیطه انتخاب کنار گذاشته شوند و یا دارویی با تداخل کمتر و يا بدون تداخل از همان دسته انتخاب شود

Management options: در این بخش اقداماتی که باید در مورد تداخل انجام شوند ذکر شده اند.

این قسمت شامل پنج بخش است:

بخش یک: (Avoid Combination) یعنی باید از تجویز این ترکیب دارویی خودداری شود. خطر عوارض حاصله سبب جلوگیری از تجویز همزمان داروها میشود.

مثال: تداخل ناشی از تجویز آمیودارون با تیوریدازین

بخش دو: (Usually Avoid Combination) یعنی باید از تجویز آن داروها با هم خودداری شود، مگر اینکه مشخص شود که سودمندی تجویز همزمان این داروها بیشتر از ریسک وارده به بیمار است. استفاده از یک آلترناتیو دارویی توصیه میشود. در صورت تجویز همزمان داروهای تداخل کننده باید بیمار به دقت پایش شود.

مثال: تداخل ناشی از تجویز استازولامید با آسپرین

بخش سه: (Minimize Risk) یعنی باید در موقع لزوم جهت کاهش خطر ناشی از تداخل اقدامات لازم صورت گیرد. در صورت نیاز به یک آلترناتیو، مثالهایی از داروهایی که تداخل مذکور را ایجاد نمیکنند ارائه شده است. همچنین تغییراتی در دوزاژ دارو یا راه تجویز دارو که سبب به حداقل رساندن تداخل میشوند هم پیشنهاد شدهاند. همینطور در صورت تجویز همزمان داروهای تداخل کننده باید بیمار به دقت پایش شود.

مثال: تداخل ناشی از تجویز آتورواستاتین با ایتراکونازول

بخش چهار: (No Action Needed) شامل تداخلاتی است که احتمال آسیب وارده به بیمار اندک باشد و نیاز به انجام کار خاصی نیست.

مثال: تداخل ناشی از تجویز کلوزاپین با هالوپریدول

بخش پنج: (No Interaction) شامل ترکیب داروهایی است که شواهد حاضر تداخلی را در مورد آنها نشان نمیدهند.

مثال: تداخل ناشی از تجویز فلوکونازول با تئوفیلین. References: منابع مربوطه را ارائه میکند.

  • عبارت homogenous interactions در این کتاب به تداخلات دارویی همه داروهای متعلق به یک کلاس فارماکولوژیک اشاره دارد.

نحوه جستجو در منبع:

3-Index

فهرست الفبایی در انتهای کتاب وجود دارد که اسامی ژنریک و تجاری معروف ( با ۲ فونت متفاوت) را شامل میشود. بعد از نام هر دارو فهرست تمام داروهای تداخل کننده با آن دارو که در کتاب توضیح داده شدهاند، ذکر شده و برای هرکدام علاوه بر ذکر شماره صفحه کتاب در سمت راست نام دارو، نوع تداخل نیز با شمارهای (بین یک تا پنج) در سمت چپ دارو نوشته شده است. (عدد یک تا پنج معرف کلاس های پنج گانه تداخل است که قبلا توضیح داده شد) بنابراین با مراجعه به فهرست کتاب میتوان به سرعت اطلاعات کلی مربوط به داروهای تداخل کننده با داروی مورد جستجو و کلاس تداخل مورد نظر از یک تا پنج را پیدا کرد و پس از آن در صورت نیاز به اطلاعات جزئی تر و کامل تر) متن تک نگار مربوطه مراجعه کرد.

مزایا و معایب کتاب:

  • Management تداخلات دارویی در این کتاب مورد تاکید قرار گرفته است. برخی از داروهایگیاهی هم در این کتاب بررسی شدهاند.
  •  تداخلات دارو با تست های آزمایشگاهی در این کتاب مورد بررسی قرار نگرفته است.
  • چند نوع تداخلات دارویی در این کتاب به صورت مجزا ليست نشدهاند مانند:

۱) تداخلات داروهای مورد استفاده در بیهوشی

2)تداخلات داروهای مورد سوء مصرف

۳) برخی تداخلات شناخته شده و قابل پیش بینی فارماکودینامیک مانند ترکیبات.CNS depressants

در این مجموعه هیچ آگهی وجود ندارد

تمامی حقوق نزد داروخانه سیزده آبان محفوظ است.