فرآورده های تزریقیrss
مرکز اطلاعات دارویی / کادر درمان / معرفی منابع دارویی / موضوعی

تزریقی

مقدمه و شیوه طبقه بندی اطلاعات:

در این کتاب اطلاعات ۳۵۹ داروی تزریقی موجود در بازار دارویی آمریکا از ابعاد مختلف بررسی شده است. این اطلاعات از ۲۷۲۳ منبع تهیه شده است.

طبقه بندی بر اساس اسامی ژنریک و به ترتیب حروف الفباست. در انتهای کتاب نیز فهرست بر اساس اسامی تجاری و ژنریک است که اسامی ژنریک به صورت Bold و اسامی تجاری با فونت معمولی آورده شده است. در تک نگار دارو نیز اسامی تجاری مهم ذکر شده است. نام کارخانههای سازنده نیز با علامت و حروف اختصاری در ابتدای کتاب قابل دسترسی است. این کتاب اطلاعات تمام داروهای تزریقی و لیست کامل آنها را ممکن است پوشش ندهد. در تک نگار داروها سیستم شمارهگذاری (AHFS (American Hospital Formulary service نیز ذکر شده است تا در صورت نیاز خواننده به اطلاعات دارویی کاملتر، به قسمت مربوطه در کتاب AHFS مراجعه نماید.

شیوه تنظیم و طبقه بندی اطلاعات :

در هر تک نگار موارد ذیل مشاهده میشود:

- فرآوردههای دارویی .

- نحوه مصرف

- پایداری

- سازگاری

- اطلاعات اضافی سازگاری

- سایر اطلاعات

1-Products

فرآوردههای دارویی

شکل فرآورده دارویی، قدرت و حجم موجود در بازار دارویی آمریکا و نحوه آماده سازی پودر تزریقی اگر فرآورده این قابلیت را داشته باشد) نیز ذکر شده است. البته در این قسمت ممکن است اطلاعات تمام داروهای موجود در دسترس نباشد و یا ذکر نشده باشد در نتیجه اطلاعات مربوط به محصولات اصلی و شایعی که مورد استفاده قرار میگیرند ذکر شده است. همچنین ممکن است شکل دارویی اندازه و بسته بندی داروها در طول چاپ شماره جدید کتاب تغییرات اساسی بکنند. لذا به روز بودن اطلاعات افراد استفاده کننده از این کتابها با توجه به مطالب موجود در بروشور دارو و مقالات اخیر که به دست می آید بسیار حائز اهمیت میباشد. در ادامه اطلاعات راجع به PH دارو، اسمولاریته دارو و اطلاعاتی از قبیل محتوای سدیمی فرآورده و ترکیبات آن (اگر در دسترس باشد) ذکر شده است

.2-Administration

. نحوه مصرف

شامل راههای مختلف تزریق دارو، سرعت تجویز و سایر اطلاعات مربوط به تجویز میباشد. این اطلاعات برگرفته از بروشور دارد و مطالب کتاب AHFS است. اطلاعات این قسمت به صورت خلاصه ذکر شده است و خواننده جهت کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه باید به مراجع معتبر اطلاعات دارویی رجوع کند.

.3-Stability

پایداری

شرایط نگهداری از کتاب USP چاپ سی ام اتخاذ شده است. تعریف دمای اتاق ۲۵-۲۰ درجه سانتیگراد میباشد و میانگین آن نباید بالای ۲۵ درجه سانتیگراد باشد. نوسان دمای آن نیز میتواند بین ۳۰-۱۵ درجه سانتیگراد باشد (در داروخانهها، بیمارستان و انباریهای دارویی) محافظت فرآورده از گرما نیز ضروریست وگرمای زیاد معمولا دمای بالای ۴۰ درجه سانتیگراد تعریف میشود. بعضی فرآوردهها نیز باید از یخ زدگی محافظت شوند. زیرا ممکن است پوتنسی خود را از دست بدهند. محصولاتی که در دمای خنک باید نگهداری شوند دمای ۱۵-۸ درجه سانتیگراد میباشد. اگر شرایط نگهداری در جای سرد ذکر شده است این دما نباید از ۸ درجه سانتیگراد تجاوز کند. دمای یخچال نیز ۸-۲ درجه سانتیگراد میباشد. شرایط نگهداری در فریزر نیز دمای (۲۵-) - (۱۰-) درجه سانتیگراد تعریف شده است. در این بخش سایر اطلاعات نگهداری مانند پایداری دارو با توجه به pH یخزدگی، در معرض نور قرار گرفتن، تغییر در بسته بندی، خصوصیات جذب سطحی و سایر اطلاعات در این زمینه اگر در دسترس باشد ذکر شده است.

.4-Compatibility

سازگاری

اطلاعات سازگاری به صورت چهار جدول ذکر شده است. اولین جدول مربوط به سازگاری دارو در محلولهای قابل انفوزیون میباشد. اگر در جداول نام کارخانه سازندهای ذکر نشده باشد، مطالب بر اساس تحقیق موردنظر در آزمایشگاه و با توجه به شرایط ذکر شده در آن آزمایش میباشد.

Table 1:

Solution Compatibility

( سازگاری در مایع وریدی جهت تزریق)

فرآورده های تزریقی

1-محلول تزریقی که آزمایش در آن انجام شده است.

۲- کارخانه سازنده محلول تزریقی

٣- کارخانه سازنده دارویی که تک نگار آن توضیح داده شده است.

۴- غلظت دارویی که تک نگار آن توضیح داده شده است.

۵- توضیح مختصر در باره نتیجه مشاهده شده در آزمایش.

۶- منبعی که اطلاعات از آن اقتباس شده است.

۷- نتیجه گیری و نامگذاری در مورد سازگار بودن ويا ناسازگار بودن ترکیب ذکر شده است. دومین جدول در ارتباط با اطلاعات کاملتر سازگاری داروی مورد نظر و سایر داروها در سرمهای تزریقی است:

Table 2:

Additive Compatibility

( سازگاری داروی اضافه شده در مایع وریدی جهت تزریق)

فرآورده های تزریقی1

1-     داروی آزمایش شده.

۲- کارخانه سازنده داروی آزمایش شده.

۳- غلظت داروی آزمایش شده

۴- کارخانه سازنده دارویی که تک نگار آن توضیح داده شده است.

۵- غلظت دارویی که تک نگار آن توضیح داده شده است.

۶- سرم تزریقی که آزمایش در آن انجام گرفته است.

۷- توضیح در مورد نتایج به دست آمده از آزمایش.

۸- منابعی که اطلاعات از آن اقتباس شده است.

۹- نتیجه گیری و نامگذاری در مورد سازگار بودن و یا ناسازگار بودن ترکیبات ذکر شده.

سومین جدول در مورد سازگاری داروها در سرنگ میباشد:

Table 3:

Drugs in Syringe Compatibility

( سازگاری جهت ترکیب با داروی دیگر در سرنگ)

فرآورده های تزریقی2

1-داروی آزمایش شده.

۲- کارخانه سازنده داروی آزمایش شده.

٣- مقدار واقعی داروی مورد آزمایش.

۴- کارخانه سازنده دارویی که تک نگار آن توضیح داده شده است.

۵- مقدار واقعی دارویی که تک نگار آن توضیح داده شده است.

۶- توضیح در مورد نتیجه به دست آمده از آزمایش.

۷- منبعی که اطلاعات از آن اقتباس شده است

. ۸- نامگذاری سازگار بودن و ناسازگار بودن ترکیب ذکر شده.

جدول چهارم در مورد سازگاری Y-Site میباشد:

Table 4; Y-Site Injection compatibility  (1:1 Mixture)

(سازگاری با داروهای دیگر در لاین تزریق )

فرآورده های تزریقی3

1-     داروی مورد آزمایش.

۲- کارخانه سازنده داروی مورد آزمایش.

۳- غلظت داروی مورد آزمایش قبل از مخلوط شدن در Y-Site.

۴- کارخانه سازنده دارویی که تک نگار آن نوشته شده است.

۵- غلظت دارویی که تک نگار آن نوشته شده است (قبل از مخلوط شدن در Y-Site)

۶- توضیح نتایج به دست آمده از آزمایش.

۷- منبعی که توضیحات از آن اقتباس شده است.

٨- نامگذاری سازگار بودن و ناسازگار بودن ترکیب ذکر شده

در بعضی از مطالعات (خصوصا در مقالات قدیمی تر تمام اطلاعات مورد نیاز جداول موجود نبوده است ولی تا حد امکان اطلاعات بر اساس منابع اصلی در کتاب کامل شده است.

5-Additional Compatibility Information

اطلاعات اضافی سازگاری

بعد از جداول در قسمت دیگری اطلاعات تکمیلی سازگاری در چند سطرذکر شده است، اطلاعات این قسمت از بروشور، کتاب AHFS و مقالات مروری اتخاذ شده است.

6-Other information

سایر اطلاعات

سایر اطلاعات کمک کننده ای که مربوط به این دارو میباشد و در بخشهای قبلی نیز ذکر نشده است در این قسمت یافت میشود.

The listing of concentration

ليست غلظتها:

غلظت تمامی مخلوطها در محلولهای تزریقی (در جداول) غلظت درلیتر (L[ ]) بیان میشود تا ازنظر مقایسه بین مطالعات مختلف سهولت بیشتری باشد. گاهی اوقات غلظت ذکر شده در مطالعات ممکن است از غلظت نرمال تجویزی بیشتر و یا کمتر باشد (به عنوان مثال دوز پیشنهادی در ۱۰۰ از حامل میباشد) که در این حالت در جدول مقدار واقعی که آزمایش شده است ذکر میشود. جدول سازگاری داروها در سرنگ نیز مقداری است که در آزمایش استفاده شده و حجم آن اگر در مقاله ذکر شده باشد بیان میشود. در جدول سازگاری واقعی و یا شبیه سازی شده Y-Site نیز غلظت دارو (قبل از مخلوط شدن در Y-Site) در ml) ml/[]) میباشد. آن دسته از مطالعاتی که غلظت دارو را بعد از مخلوط شدن در Y-Site ذکر کردهاند مجددأ غلظت محاسبه شده و بر حسب قبل از مخلوط شدن بیان میشود. در این بخش سازگاری، غلظت با فرض مخلوط یک به یک از داروی موردنظر و محلول تزریقی و یا مخلوط آنها بیان شده است. در مواردی که مخلوط یک به یک مد نظر نبوده است و نسبت دیگری موجود بوده است مقدار واقعی آزمایش شده ذکر میشود.

تعریف (Incompatibility (I), Compatibility (C

در انتهای هرجدول یک نشان C ( برای سازگاری )، I( برای ناسازگاری )، ؟ (نامشخص) وجود دارد. سازگاری (C) : در مورد سازگاری باید یک و یا بیشتر از موارد زیر مشاهده شده باشد

1-سازگاری فیزیکی و یا چشمی از ترکیب گزارش شده باشد. بدین صورت که هیچ ذره قابلمشاهده ای (به صورت چشمی) و یا قابل اندازه گیری توسط دستگاه) مشاهده نشده باشد.تیرگی، غبار، رسوب، تغییر رنگ و با تشکیل گاز نیز مشاهده نشود.| ۲- پایداری اجزاء در مخلوط تشکیل شده حداقل به مدت ۲۴ ساعت (در شرایط خاصی که گزارششده است) باشد و یا تجزیه تا حداکثر ۱۰٪ از فرآورده اتفاق افتاده باشد

۳- پایداری فرآوردههایی که بازه زمانی آن آزمایش کمتر از ۲۴ ساعت بودهاند نیز آورده شده است و دوره زمانی آن بر حسب آزمایش ذکر شده است.

ناسازگاری (I): در مورد عدم سازگاری نیز معیار ارزیابی، وجود یک و یا هر دو از موارد زیر میباشد:

1-     ناسازگاری فیزیکی و یا چشمی گزارش شده باشد. (تشکیل ذرات که به صورت چشمی و یا توسط دستگاه شناسایی شوند. وجود غبار، رسوب، تغییر رنگ و تشکیل گاز نیز مشاهده شود).

۲- بیش از ۱۰٪ از اجزاء فرآورده تجزیه شوند (در طول ۲۴ ساعت) و یا در شرایط خاصی کمتر از۲۴ ساعت که مدت زمان آن اگر کمتر از ۲۴ ساعت باشد ذکر میشود. مواردی که نتایج مطالعات آن به طور مشخص در معیارهای سازگاری و ناسازگاری این کتاب نمیگنجد را نمیتوان جزء سازگاری (C) و یا ناسازگاری (I) طبقه بندی کرد، در نتیجه این گروه با علامت سوال (؟) مشخص میشوند. اگرچه معیارهای سازگاری و ناسازگاری به صورت یک تعریف مرسوم و رایج در آمده است ولی خواننده کتاب باید تشخیص دهد که این معیارها نیاز به یک تفسیر و نتیجه گیری علمی و حرفه ای دارد و تبعیت صرف از سازگاریها باید اجتناب شود و از اطلاعات آن صرفآ باید به عنوان یک راهنما استفاده کرد

ناسازگاریهای درمانی و یا سایر اطلاعات تداخلات دارویی در این کتاب ذکر نشده است.

تفسیر اطلاعات سازگاری در کتاب :

اطلاعات جمع آوری شده در کتاب به جز در مواردی که اطلاعات کلی و مختصری مدنظر است در سایر موارد باید با دقت و استنتاج بیشتری مورد توجه قرار گیرد تا در نهایت به یک نتیجه گیری علمی و دقیق برسیم. در مواردی که اطلاعات متناقضی در مورد سازگاری و پایداری یک فرآورده در مطالعات مختلف ذکر شده است باید تفسیر اطلاعات با دقت بیشتری صورت پذیرد. اکثر موارد متناقض ممکن است به علت تفاوت در شرایط و یا مواد آزمایشگاهی باشند. فاکتورهایی که ممکن است سازگاری و پایداری داروها را تحت تأثیر قرار دهند باید مورد توجه قرار گیرد تا تفسير نتایج متناقض به درستی انجام شود. تعیین شرایط مطلق پایداری و سازگاری در بسیاری از موارد سخت و یا حتی غیر ممکن است. تفاوت در غلظت، سیستم بافری، نگهدارندهها، پایه فرآورده، دما و نحوه اختلاط داروها ممکن است در سازگاری نقش داشته باشند. با مطالعه مقالات مختلف و متفاوت استفاده کننده از کتاب بهتر میتواند قضاوت علمی و درستی را در مورد سازگاری و پایداری انجام دهد. خواننده باید در مورد تفسير اشتباه نتایج سازگاری نیز احتیاط کند. به عنوان مثال در یک موردیکه بعد از دو ساعت از اختلاط دو دارو، رسوب مشاهده شده است این جمله نباید به این صورت تفسیر شود که این دو دارو تا دو ساعت بعد از اختلاط پایدار هستند و دقیقا راس دو ساعت که رسوب دیده میشود ناپایداری نیز شروع میشود بلکه باید اینگونه تفسیر شود که تشکیل رسوب در زمانی بین ۲ - ۱ ساعت اتفاق میافتد و اولین علامت تشکیل رسوب راس دو ساعت بعد از اختلاط قابل مشاهده است. البته چنین

مواردی با علامت I (ناسازگار) مشخص شده اند. گزارشات تشکیل رسوب بدلیل تفاوت در مطالعات و تفاوت در زمان تشکیل رسوب گاهی برای تفسیر پیچیده و سخت میشود. گاهی اوقات تشکیل رسوب بدلیل انجام زیاد آزمایشات قابل پیش بینی است ولی در مواردی غیر قابل پیش بینی است. مثالهایی در این مورد (تشکیل رسوب در زمانهای مختلف): داروهای ,Cotrimoxazole Etoposide , Paclitaxel در سرمهای مختلف و رسوب کلسیم و فسفات در محلولهای TPN میباشد. تفاوت در غلظت داروها ممکن است نقش مهمی در متناقض بودن نتایج مطالعات داشته باشد. یک مثال در این زمینه تجویز همزمان Vancomycin HCl و آنتی بیوتیکهای بتا لاکتام است. خوانندگان این کتاب باید آگاه باشند که بسیاری از ترکیباتی که ناسازگارند ممکن است زمان تشکیل رسوبشان زودتر و یا دیرتر از زمانیکه در مقالات ذکر شده است اتفاق بیفتد و در بیشتر این موارد رسوب در نهایت تشکیل میشود ولی زمان آن ممکن است متفاوت باشد. تشکیل رسوب اهمیت بالینی فوق العادهای دارد زیرا ممکن است پیامدهای خطرناکی از جمله مرگ را در پیش داشته باشد. زمانی که به سوالی رسیدید و مجبور به استفاده از کتاب میباشید همیشه در ذهن خود انتظار تشکیل رسوب و عواقب و تبعات بالینی احتمالی را مدنظر داشته باشید. همچنین تمام محلولهای تزریقی و سرمها باید از لحاظ تشکیل، وجود ذرات و تغییر رنگ نیز بررسی شوند و اگر چنین مواردی مشاهده شد باید محلول دور ریخته شود. در بسیاری از تحقیقات، محلولها را در شرایط و غلظتهای خاصی آزمایش کرده اند که ممکن است برای مصارف کلینیکی مناسب نباشند. به عنوان مثال شرایط پایداری داروها در آبهای غیر استریل البته در توضیحات ارائه شده در مورد هر مطالعه به طور دقیق شرایط آزمایش بیان شده است. در چنین مواردی هدف محققان مقایسه بین حلالهای مختلف است و ممکن است بعضی از حلالهای بکار برده شده جهت استفاده بالینی مناسب نباشند و پزشکان باید در چنین مواردی پیامدهای تفسیر غلط و برداشتهای اشتباه از چنین مواردی را مورد توجه قرار دهند. بسیاری از موارد که ناسازگار اعلام شده اند مطلق نیستند. به عنوان مثال مخلوطی که در عرض ۲۴ ساعت بیش از ۱۰٪ آن تجزیه میشود و ممکن است این فرآورده برای زمانی کمتر از آن (۲۴ ساعت) جهت استفاده مناسب باشد. مفهوم زمان استفاده (Utility time) از فرآورده و یا زمانیکه ٪۱۰ تجزیه فرآورده اتفاق میافتد برای چنین مواردی مناسب میباشد. البته چنین اطلاعاتی معمولا در دسترس نمیباشد ولی اگر در مقالات این اطلاعات ذکر شده باشد در قسمت Remarks مقدار (Amount) تجزیه شده فرآورده، زمانی که (time) این اتفاق میافتد و دمای (Temperature)

آزمایش انجام شده ذکر شده است. این کتاب باید به عنوان یک وسیله و راهنما مورد استفاده قرار گیرد و نباید جایگزین تصمیمات و قضاوتهای حرفهای و علمی صرف (بدون در نظر گرفتن شرایط بالینی، نیازها و موقعیت بیمار) شود. به تنهایی اکتفا کردن به سازگاری (C) و یا ناسازگاری (I) و اعتماد کردن بدون تفکر و استنتاج علمی مانند این میباشد که در یک جاده پر پیچ و خم کوهستانی بدون توجه به اوضاع جوی فقط به علائم راهنمایی و رانندگی که سرعتهای محدود را اعلام میکنند توجه نماییم. محدودیتهای مقالات و مطالعات:

مقالاتی که در زمینه پایداری و سازگاری فرآوردههای دارویی موجود میباشد بر روی همه جنبههای پایداری و سازگاری مطالعه انجام ندادهاند؛ زیرا پیچیدگی، سختی و هزینههای چنین مطالعاتی بسیار قابل توجه میباشد. بعضی از مقالات، مطالعات خود را بر اساس سازگاری و پایداری فیزیکی و شیمیایی انجام داده اند ولی بعضی دیگر فقط جنبه های فیزیکی یا شیمیایی را مورد ارزیابی قرار دادهاند. اگرچه وجود رسوب، غبار و یا سایر تغییرات فیزیکی که ممکن است باعث ناسازگاری فیزیکی شوند؛ عدم وجود این تغییرات دلالت بر عدم وجود تغییرات و ناپایداریهای شیمیایی نمیکند. در بعضی موارد فرآوردهها در ابتدا بدلیل عدم وجود تغییراتی که با چشم قابل رویت است سازگار و پایدار نشان داده شدهاند ولی بعدا با مطالعات دقیقتر مشخص شده است که فرآورده دچار تجزیه شیمیایی شده است. به همین ترتیب تعیین و اعلام پایداری شیمیایی، حضور مقادیر غیر قابل قبول ذرات و کدری ناپایداریهای فیزیکی را در فرآورده نفی نمیکند. این مطالب نشان دهنده این موضوع است که باید هم پایداری فیزیکی فرآورده و هم پایداری شیمیایی آن به طور دقیق مورد بررسی قرار گیرد.

یک نمونه از تغییر اطلاعات در کتاب، داروی Leucovorin calcium, Fluorouracil است که به صورت شیمیایی توسط HPLC پایدار اعلام شده بودند ولی چند سال بعد از آن بوسیله فیلترهای مسدود کننده (Filter clogging) مشخص شد که مقداری ذرات غير قابل قبول در این ترکیب کشف شده است؛ در نتیجه خواننده باید همیشه امکان ایجاد چنین تغییراتی را در ذهن داشته باشد.

جستجوی منابع : مقالات به کار رفته در کتاب از پایگاه دادههای International Pharmaceutical Abstract (Database) استفاده شده است. لغت کلیدی استفاده شده نیز پایداری (Stability) بوده است.

پیوستها: در انتهای کتاب نیز دو پیوست مشاهده میشود.

١- پیوست اول شامل فرمولهای تغذیه تام وریدی به دو فرم سه در یک (1-TNA (3-in و دو در

یک 2in-1) TPN) ذکر شده است که این فرمولها (۲۷۳ فرمول) در داخل متن و در جدولبا کدهایی مشخص شده اند و در انتهای کتاب فرمول کامل این کدها آورده شده است.

۲- پیوست دوم کتاب شامل زمان قابل نگهداری فرآورده پس از آماده سازی است.

(Beyond- Use Dating for compounded sterile preparations)

در این قسمت تعریف Beyond - Use Date بر اساس کتاب USP بخش ۷۹۷ بیان شده است. این زمان مصرف پس از آماده سازی، براساس پایداری فیزیکوشیمیایی، استریلیتی، Nonpyrogenicity و شرایط محیطی که آماده سازی فرآورده تزریقی در آن انجام میشود متفاوت است.

بر این اساس فرآوردههای تزریقی به پنج دسته زیر تقسیم میشوند:

1-    Low- Risk Level

2-    Low - Risk level With 12-hour or less Beyond - Use Date

3-    Medium - Risk Level

4-    High-Risk level

5- Immediate - Use

هر دسته دارویی که در بالا نام برده شده است شرایط محیطی متفاوتی را بر اساس استانداردهای ISO دارا میباشند که طبق آن وسایل به کار گرفته شده، شرایط پرسنل و استانداردهای هر کدام تعاریف خاص خود را دارد و زمان نگهداری فرآورده تزریقی که در این محیطها آماده شده است نیز به ترتیب از بالا به پایین ( دسته ۱ تا ۵) کاهش پیدا می کند.

در انتهای کتاب نیز لیست منابع آورده شده است.

کاربران

این کتاب جهت استفاده گروههای زیر توصیه میشود.

1-     داروسازان (به خصوص افراد شاغل در بیمارستان)

۲- پزشکان

3-پرستاران

۴- مراکز اطلاع دارویی

۵- کتابخانه ها

در این مجموعه هیچ آگهی وجود ندارد

تمامی حقوق نزد داروخانه سیزده آبان محفوظ است.